کار با مخازن ذخیره سازی، به ویژه مخازن حاوی گاز یا مواد قابل اشتعال، نیازمند رعایت دقیق اصول ایمنی فردی است. عدم توجه به نکات ایمنی میتواند منجر به حوادث خطرناک از جمله انفجار، خفگی یا آسیبهای جدی شود. بنابراین، هرگونه ورود به مخزن، انجام تعمیرات، نمونهبرداری یا کارهای گرم باید با احتیاط کامل و رعایت دستورالعملهای ایمنی انجام گیرد.
شرکت پتروسازه بین الملل آرام (IPS) با تجربه گسترده در حوزه طراحی و بهرهبرداری از مخازن ذخیره سازی و مخازن تحت فشار، بر اهمیت رعایت اصول ایمنی فردی تاکید دارد. بررسی شرایط مخزن پیش از ورود، همکاری مستمر با نفر مراقب و رعایت دستورالعملهای ایمنی از الزامات اساسی برای تضمین سلامت کارکنان و عملیات ایمن در محیطهای صنعتی محسوب میشوند.
نکات حیاتی برای حفظ ایمنی کارکنان هنگام کار با مخازن
رعایت اصول ایمنی فردی در کار با مخازن ذخیره سازی ضروری است. در ادامه، مهمترین نکات و دستورالعملهایی که باید قبل و هنگام ورود به مخزن رعایت شود، ارائه شده است.
1. هیچگونه تعمیر یا کار درون مخزنی که حاوی گاز است، مجاز نمیباشد.
2. همیشه فرض کنید مخزن مورد بازدید یا تعمیر حاوی گاز قابل انفجار است، مگر اینکه تأیید رسمی عدم وجود گاز صادر شده باشد.
3. قبل از ورود به مخزن، دریچه سقف و درپوش خروجی باز شود و شیر خروجی باز باشد تا محتویات مخزن تخلیه گردد.
4. تجهیزات ایمنی، اعلام خطر و تجهیزات ارتباطی قبل از ورود فرد بررسی و از عملکرد صحیح آنها اطمینان حاصل شود.
5. در مخازن گازدار تنها از چراغهای دستی باطریدار تایید شده استفاده شود. پس از تمیز و خالی شدن مخزن از گاز، میتوان از چراغهای برقی سیار استفاده کرد.
6. ورود به مخزن تنها زمانی مجاز است که یک نفر مراقب از دریچه سقف حضور داشته باشد.
7. اندازه دریچه ورودی قبل از ورود بررسی شود تا از متناسب بودن اندازه دریچه و نفر اطمینان حاصل کنید.
8. ورود به مخزن فقط با نردبانهای استاندارد و مسیرهای ایمن و حصارکشی شده مجاز است.
9. هر فردی که وارد مخزن گازدار میشود، باید طناب ایمنی مناسب با وزن و ارتفاع مخزن داشته باشد و به کمربند ایمنی خود متصل کند.
10. ورود به مخزن با ماسک ایمنی الزامی است. قبل از استفاده، ماسک بررسی شود که کاملاً روی صورت قرار گرفته و غیرقابل نفوذ باشد. ماسکها باید روزانه تمیز شوند و در صورت استفاده مشترک، از تمیز بودن آنها اطمینان حاصل شود.
11. اگر قرار است فرد بدون ماسک وارد شود، آزمایش میزان اکسیژن الزامی است. تنها زمانی مجاز است که مخزن رسماً عاری از گاز اعلام شده باشد.
12. در صورت مشاهده کمترین اثر از گاز، فرد باید فوراً از مخزن خارج شود.
13. وسیله اعلام خطر باید در دسترس باشد و چند نفر در نزدیکی آماده کمک باشند.
14. در صورت بروز حادثه، نفر مراقب باید ابتدا کمک طلبیده و تا رسیدن کمک وارد مخزن نشود. پس از رسیدن کمک، ورود فقط با ماسک و کمربند ایمنی امکانپذیر است.
15. برای جلوگیری از ایجاد جرقه الکتریسیته ساکن، تعمیرکار باید دستکشها را هنگام بالا رفتن از مخزن خارج کند و از اتصال مخزن به زمین اطمینان حاصل نماید.
16. پیش از جوشکاری یا هر کار گرم، اخذ پروانه کار گرم الزامی است.
17. اجازه ورود بدون ماسک و صدور پروانه کار گرم تنها پس از آزمایش گاز و تأیید رسمی عاری بودن مخزن امکانپذیر است.
18. آزمایش گاز باید ابتدا از دریچه بالای مخزن بدون ورود شخص انجام شود. در صورت تأیید عدم وجود گاز، آزمایش کامل داخل مخزن با ماسک تنفسی و احتیاط لازم انجام گیرد.
19. هنگامی که عده ای بدون ماسک تنفسی وارد مخزن شدند و متوجه محل و یا گوشه ای که مقداری گاز در خود نگه داشته است شدند، بایستی همه افراد کار خود را تعطیل کرده و به سرعت از مخزن خارج شوند و تا پایان پاکسازی مخزن، ورود بدون ماسک ممنوع است.
20. نمونهگیری هرگز از طریق Drain انجام نشود. نمونهگیری باید تنها از طریق مجاری مخصوص نمونهگیری یا با استفاده از Discharge پمپ انجام شود. دلیل این امر آن است که مجاری Drain برای تخلیه رسوبات و گل و لای کف مخازن طراحی شدهاند و ممکن است مسیر مسدود باشد. در برخی موارد مشاهده شده است که بهرهبردار برای باز کردن مسیر Drain از ابزار دستی استفاده کرده و پس از باز شدن مسیر، به دلیل فشار بالای مواد شیمیایی پشت خط، محتویات با سرعت و شدت غیرقابل کنترل خارج شده و به سر و صورت فرد پاشیده، باعث ایجاد آسیب جدی شده است.
توصیههای تکمیلی:
- قبل از ورود، همه افراد باید آموزشهای لازم برای کار با مخازن تحت فشار و مخازن ذخیرهسازی را گذرانده باشند.
- تجهیزات جانبی مخزن مانند نردبان، دریچهها و فیلترها باید قبل از ورود بررسی و آماده باشند.
- تمامی عملیات ورود، آزمایش و نمونهگیری باید در دفتر ثبت عملیات مخزن ثبت شود.
- سیستم ارتباطی بین نفر داخل مخزن و تیم پشتیبان در خارج باید همواره برقرار باشد.
- تمرین سناریوهای اضطراری و تخلیه سریع برای افزایش آمادگی کارکنان توصیه میشود.
سخن پایانی
رعایت اصول ایمنی فردی در کار با مخازن ذخیره سازی و مخازن تحت فشار، تنها راه پیشگیری از حوادث جدی است. هرگونه کوتاهی میتواند منجر به انفجار، خفگی یا آسیبهای جبرانناپذیر شود. استفاده از تجهیزات حفاظتی و رعایت دقیق دستورالعملها، امنیت جان کارکنان و ایمنی عملیات صنعتی را تضمین میکند.
